Betekenisvol ondernemen. Antwoord op Thomas Rau?

Kees Klomp en medeauteurs Stefan Wobben en Jesse Kleijer zetten in hun ‘Handboek betekenisvol ondernemen’ de principes en praktijk van betekenisvol ondernemen uiteen. Ondernemen is in hun visie aantoonbare waarde toevoegen aan het leven van klanten, medewerkers en andere betrokkenen. Dat gaat verder dan maatschappelijk verantwoord ondernemen, duurzaamheid, hergebruiken, recyclen en delen. Net als Thomas Rau zetten Klomp en de zijnen in op economie als voorwaarde voor het creëren van geluk. Niet het Bruto Nationaal Product is de meetlat, maar het Bruto Nationaal Geluk. Bedrijven werken commercieel, maar winst is middel en niet het eerste doel.Bijdragen aan de sociale en ecologische kwaliteit van de samenleving zijn de doelen die eraan voorafgaan.

In het eerste deel van het ‘Handboek  betekenisvol ondernemen’ komen kansrijke markten aan bod, zoals recycling, upcycling, biologisch, vegetarisch en veganistisch en duurzame energie. Klomp c.s. gaan ook in op biomimicry, een methode om processen uit de natuur als voorbeeld te nemen voor het organiseren van economische en maatschappelijke systemen. Het nieuwe gat in de markt is volgens de auteurs,  het groeiende ‘purpose segment’. Die naam geven zij aan dat deel van de markt waarin ethische kwaliteit van producten en diensten van doorslaggevend belang zijn bij aankoop of afname. Mensen zijn steeds vaker bereid daar extra voor te betalen.  Het tweede deel gaat in op de praktijk. In hoofdstukken als mens, management, merk, marketing en maatschappij. Bekende onderwerpen krijgen een nieuwe lading.

In de betekeniseconomie scheppen ondernemingen voor-waarden voor geluk. Alles wat mensen deden en doen wordt – bewust of onbewust – gedreven door de wens om geluk te vinden. Je kunt geluk zien als het tevreden zijn met je leven. Daarin spelen diverse factoren een rol. Zoals invloeden van de buitenwereld die je gunstig gezind zijn. Klomp noemt die ‘voorwaardelijk’. Hij zet daar ‘onvoorwaardelijk’ geluksgevoel naast. Dat staat los van externe omstandigheden. Het wordt veroorzaakt door het opgaan in het leven en het waarderen zoals het is.

Klomp beschrijft niveaus van geluk. Daarbij baseert hij zich op de behoeftenpyramide van Maslow. Geluk begint met plezier. Plezier is afhankelijk van omstandigheden. De wens om plezier te hebben zet mensen aan tot creëren van gunstige gebeurtenissen.  Zijn die voorbij of afwezig dan daalt het geluksgevoel. Succes is het tweede niveau van geluk. Klomp  noemt dat ‘prestige’. Je ervaart geluk omdat je waardering, erkenning en bewondering ten deel valt. Je bent geslaagd. Ook succes is verbonden met externe omstandigheden. En kan afnemen of wegvallen. Een derde niveau van geluk ervaren is ‘passie’. Passie ontstaat als de omstandigheden waarin je verkeert samenvallen met wie je bent, wat je kunt en wat je doet. Je bent dan in een ‘flow’. Ook die heeft een keerzijde. Als je passie als enige voorwaarde voor geluk ziet, heb je een probleem als de flow verdwijnt. Daarom is het verstandiger nog een stap verder te zetten. Klomp noemt dat met een vreselijk woord ‘purpose-gedreven’ geluk.  Daarin draait het om het ervaren van betekenis in relatie tot een ander. Je voelt je een actief en constructief deel van een groter geheel. Dat geeft je leven zin. De keerzijde is het ontbreken ervan: het gevoel van zinloosheid. Is er een manier om dat gevoel te vermijden? Ja, meldt Klomp en hij noemt dat ‘prudence’: realiteitszin. Dat is een geluksbeleving die volledig onafhankelijk is en waarvoor je zelf 100% verantwoordelijk bent. Het is de kunst om in volledige harmonie met het leven te leven, los van elke gebeurtenis of welke relatie dan ook. Alles is goed zoals het is.

Ondernemingen (en merken) ontlenen in de betekenis- economie hun waarde aan de mate waarin zij bijdragen aan geluk. Zij zijn leveranciers van geluk-veroorzakende randvoorwaarden. Hun bijdrage kan op elk niveau van geluksbeleving gericht zijn. Maar het effect van hun bijdrage is het grootst als dat zich richt op de hoogste niveaus. Daar speelt volgens Klomp de ethische kwaliteit een doorslaggevende rol. Die draait om de manier waarop producten geproduceerd en geconsumeerd worden. Het gaat niet alleen om goede kwaliteit op zich, maar net zo goed om de maatschappelijke relevantie en urgentie van producten en diensten. Om hun sociale en ecologische betekenis. Klomp geeft in ‘Betekenisvol Ondernemen’ en in columns op http://www.truthmarks.nl/  tal van voorbeelden. Hij noemt de opkomst van kleine, hyperzuinige en elektrische automodellen, de toename van fairtrade-producten, het schoenenbedrijf TOMS, de groei van Desso en Interface op de tapijtmarkt, en nieuwe energieleveranciers als  Greenchoice, Zeekracht en Vandebron. Ook supermarkten als Ekoplaza, Landmarkt en Marqt spelen in op de nieuwe markt. Ik voeg daar Moyee Coffee aan toe. Dit Nederlandse bedrijf zette de ‘fairchain’ op. Het produceren, selecteren, verpakken en branden gebeurt in Ethiopië. Moyee verkoopt en verdeelt de opbrengst zo dat de hele keten gelijkwaardig profiteert. Daarbij hanteert het bedrijf het 50/50 principe. Daardoor verdient een boer drie keer zoveel meer met zijn koffieboon. En Moyee maakt gewoon winst.

In de visie van Klomp speelt ethiek een belangrijke rol. Onder het betoog van Rau ligt eenzelfde ethische dimensie als onder het verhaal van Klomp. Maar Rau zet het economische systeem scherper neer met de kringloop als kernpunt. Klomp komt uit de wereld van de marketing en dat maakt hem meer gericht op de behoeften van mensen. Als ik zijn visie naast die van Thomas Rau leg richt Klomp zich bijvoorbeeld nog op energiezuinige en hybride auto’s; tussenstappen die zo snel mogelijk vervangen moeten worden door échte oplossingen. Ook gebruikt Klomp wat mij betreft nogal eens overbodige Engelstalige begrippen. Het waardevolle van zijn verhaal zijn de aanknopingspunten met de praktijk van het ondernemen. Hij maakt je ook bewust van je rol als consument in het leven van alledag. Ik ga dus zeker luisteren dinsdag 15 november als Klomp zijn boek in de Kloveniersdoelen presenteert.

Nico Out

3 gedachten over “Betekenisvol ondernemen. Antwoord op Thomas Rau?

  • 16 november 2016 om 10:53
    Permalink

    Het was zeker een hele inspirerende presentatie. Ik ging vol energie huiswaarts, en ik niet alleen. De betekenis economie: ‘wat zou het mooi zijn als wij in Nederland hier een enorme groei in gaan maken’. Dat de happiness index een toevlucht neemt. Ieder initiatief is er weer één. Vele kleine initiatieven kunnen ook het verschil maken. Mooi ook de voorbeelden van de Drukkerij en de Rode Pilaren.

    Beantwoorden
    • 16 november 2016 om 11:07
      Permalink

      Dank voor jouw reactie, Evelyn. Fijn dat jij de avond de moeite waard vond.
      Ik heb drie vragen voor je.
      Kun je aangeven wat jou aansprak in de voorbeelden van Drukkery en Rode Pilaren?
      Wat denk jij dat in Zeeland nodig is om de betekeniseconomie verder te brengen?
      Wat kun jij daaraan bijdragen?
      Nico Out

      Beantwoorden
  • 16 november 2016 om 12:03
    Permalink

    Nico Out heeft mij gevraagd een reactie te geven op de volgende vragen.
    Wat mij aansprak in de voorbeelden van Drukkery en Rode Pilaren? Blijf je eigen koers varen, ga niet zomaar mee met de koers van je concurrenten. Blijf bij wie je bent en waar je voor staat. Het ‘why’ altijd als focus houden.

    Wat kan helpen om de betekeniseconomie (in Zeeland) verder te brengen? Ik geloof erin dat iedere bijdrage ook al is het klein het verschil kan maken. Als velen zo denken dan maak je samen het verschil. Daarnaast mogen Zeeuwen ook minder bescheiden zijn. Laat zien wat je bijdraagt en ben daar trots op.

    Wat kan ik daaraan bijdragen? Ik ben werkzaam voor Stichting Jong Ondernemen. Een organisatie die jongeren inspireert en uitdaagt om te bouwen aan een ondernemende toekomst. Om goed te functioneren in deze snel veranderende arbeidsmarkt is het noodzakelijk dat jongeren een ondernemende houding ontwikkelen. Zo kunnen ze inspelen op de veranderingen op de arbeidsmarkt en weten ze waar hun talenten liggen. We bereiken jaarlijks zo’n 55.000 jongeren in Nederland.   
    Onze missie is dan ook dat alle jongeren de kans moeten krijgen om hun ondernemende kant te leren kennen. Binnen onze programma’s wordt aandacht besteed aan duurzaamheid en sociaal ondernemen. In de competitie ligt hier ook de focus op. Tevens heeft de HZ University een ‘Green Challenge’ waarbij de student companies worden uitgedaagd om duurzaam te ondernemen. Maar we zijn er nog niet. Graag wil ik duurzaam en zeker betekenisvol ondernemen nog meer op de kaart gaan zetten bij Jong Ondernemen en zo bij alle scholen en jongeren waar wij mee samenwerken.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

X

Pin It on Pinterest

X